Hormony jako produkty gruczołów, wpływają na wzrost i zmiany fizyczne w okresie dojrzewania. Przysadka mózgowa jest odpowiedzialna za dystrybucję hormonów przez gruczoły. Hormony gonatropowe stymulują rozwój gruczołów jąder i jajników. W wyniku ich działania jądra produkują zwiększoną ilość testosteronu, a jajniki – estrogenu.
Istnieją cztery fazy wzrostu. Na trzecim etapie – w okresie dorastania – nastolatek rośnie od 7-10 cm rocznie. Najszybciej rosną dłonie i ręce, najwolniej zaś tułów. Głowy i twarze dzieci zmieniają się, podobnie jak reszta ciała. W wieku 7-8 lat powiększa się szczęka dziecka i uwydatnia jego czoło.
W okresie dojrzewania powiększają się także narządy wewnętrzne człowieka, szczególnie serce i płuca. Zmiany są o wiele wyraźniejszy u chłopców niż u dziewcząt.
Mięśnie, podobnie jak kości, rosną szybciej w okresie dorastania. Stają się gęstsze i grubsze, a nastolatkom przybywa siły. Z badań wynika, że chłopcy są znacznie silniejsi niż dziewczęta, co wynika z różnic płciowych w strukturze tkanek mięśniowych.
Tłuszcz gromadzimy bezpośrednio pod skórą już od 34 tygodnia życia płciowego, po czym jego ilość stopniowo maleje. W wieku 6-7 lat rozpoczyna się ponowny wzrost tłuszczu.
Etapy dojrzałości seksualnej
Efektem zmian hormonalnych jest osiągnięcie dojrzałości seksualnej. Przeobrażenia dotyczą pierwszorzędnych cech płciowych, czyli jąder i penisa u chłopców oraz jajników oraz macicy i pochwy u dziewcząt. Zmiany odbywają się również na poziomie drugorzędnych cech płciowych, które obejmują wzrost piersi u dziewczynek, mutację i pojawienie się zarostu u chłopców oraz owłosienie łonowe obu płci. Rozwój płciowy za Tannerem dzielimy na pięć etapów.
Kontakty seksualne
Współczesne analizy pokazują, że odsetek nastolatków nawiązujących kontakty seksualne jest znacznie większy niż kilkanaście lat temu, a średni wiek inicjacji seksualnej ulega stopniowemu obniżeniu.
Zmiany w sferze seksualności u nastolatków mają różne podłoże. Najważniejszą przyczyną tych dysproporcji jest zachwianie równowagi pomiędzy dojrzałością fizyczną, a społeczną określonych jednostek.
Naturalną konsekwencją zwiększonej aktywności seksualnej u nastolatków staje się problem niechcianej ciąży. Wśród zagrożeń związanych z wczesną inicjacją seksualną wyróżnia się także powikłania zdrowotne, będące wynikiem zbliżeń z nosicielami wirusów.
Choroby
Ostre schorzenia zdrowotne występują rzadziej u nastolatków niż na każdym wcześniejszym etapie rozwoju. Najważniejszą przeszkodą w osiąganiu przez nich pełnej sprawności fizycznej jest bezmyślność i pogoń za sensacją, które niejednokrotnie są przyczyną poważnych schorzeń u nastolatków.
Bulimia – to choroba o podłożu psychicznym, która wiąże się z przesadną dbałością o własne ciało połączoną z nadmiernym objadaniem się, po którym następuje nienaturalne oczyszczanie organizmu z nagromadzonych w nim składników. O bulimii mówimy wówczas, kiedy nadmierne spożywanie posiłków pojawia się co najmniej dwa razy w tygodniu i towarzyszą mu różne sposoby wypróżniania.
Anoreksja – występuje rzadziej, ale jest potencjalnie groźniejsza niż bulimia. Dziewczęta cierpiące na anoreksję przesadnie się odchudzają i towarzyszy im nieustanny lęk przed odchudzaniem.
Teoria Piageta
W teorii Piageta pojawia się stwierdzenie, że dziecko pomiędzy 12 a 16 rokiem życia kształtuje kolejny poziom myślenia. Piaget twierdził, że w tym wieku, nastolatek potrafi myśleć abstrakcyjnie.
Jedną z istotnych cech operacji formalnych (myślenie dedukcyjne) jest umiejętność rozwiązywania problemów w sposób systematyczny i metodyczny.
Rozumowanie moralne
Głównym teoretykiem poglądów Piageta był Lawrence Kohlberg. To on jako pierwszy wprowadził metodę oceniania rozumowania moralnego na podstawie informacji uzyskanych od badanego. Na podstawie wyników badań K. wyróżnił trzy poziomy rozumowania moralnego, a każdy z nich podzielił na dwa podetapy.
Moralność przedkonwencjonalna
• orientacja na karę i posłuszeństwo
• indywidualizm, cel instrumentalny i wymiana
Moralność konwencjonalna
• Wzajemne oczekiwania interpersonalne, relacje i zgodność interpersonalna
• System społeczny i sumienie (prawo i porządek)
Moralność postkonwencjonalna
• Kontrakt społeczny
• Uniwersalne zasady etyczne
Istnieje relacja między poziomem rozumowania, a wyborami dokonywanymi przez człowieka. Kolhberg wskazywał, że im większy poziom rozumowania reprezentuje jednostka, tym silniejszy staje się jego związek z zachowaniem.
