Wampir – klasyczna definicja wampira identyfikuje postać z trupem zmarłej osoby. Wg ludowych podań wampirem mogą zostać : przedwcześnie zmarłe osoby, czarownica, heretyk, dziecko z nieprawego łoża oraz wilkołak (charakterystyczne przenikanie postaci).
Głównym pożywieniem wampira jest krew, mająca także wartość sakralną. Postać wampira powstała na skutek obaw przed zmarłymi i ich zjawami.
Prototypy wampira:
a) EMPUZY I LAMIE: kobiece demony, które swoim erotyzmem przyciągały mężczyzn, a w trakcie organizowanych przez siebie uczt pozbawiały nieszczęśników krwi.
b) LILITH: żeński demon, inaczej Lamia. Wg niektórych źródeł Lilith była pierwszą żoną Adama. Odżywiała się krwią małych dzieci.
c) STRZYGA: ptak prowadzący nocny tryb życia, odżywiał się krwią.
d) LARWY I LEMURY: postaci, zamieszkujące zaświaty, które powracają do świata żywych, ponieważ na ziemi nie zaznały spokoju. Ich pojawienie się powoduje m.in.: padaczkę, hipochondrię i dziwaczne zachowania.
e) SYRENY: w pierwotnej wersji były ptakami, które żywiły się ludzkim mięsem. Zamieszkiwały samotną wyspę, a ich ojcem był Feriks.
W czasach nowożytnych , poczynając od XII wieku, pojawia się wiele odniesień do postaci wampirów i wilkołaków. W „Historii Anglików” niejakiego Wilhiama z Newburgh, spisanej po łacinie, główny bohater jest świadkiem niecodziennych wydarzeń. Według opowieści księdza stare zamczysko zamieszkuje duch człowieka, który dzięki szatanowi opuszcza swój grób i wędruje po okolicy. Z relacji innych tubylców wynika, że nocą pojawia się w mieście i straszy ich mieszkańców odrażającą posturą (rozkładający i śmierdzący trup). Tutejsza społeczność postanawia, więc odkopać grób domniemanego wampira i znajduje w nim pucułowatego i nabrzmiałego człowieka. Jeden z przywódców akcji zabija go rydlem, a następnie pali na stosie.
Początek XII i XIII wieku bogaty jest w historie o wampirach, w których stałym motywem jest poszerzanie czy nabrzmiewanie ich ciał.
Skandynawskie mity:
– w drugiej połowie X wieku pojawia się skandynawska saga „Erybyggja”, która przedstawia losy tutejszych mieszkańców.
-bohaterem jednej z opowieści jest Torolf, którego śmierć spowodowała dziwne zachowania u zwierząt (zdziczałe bydło, ptaki siadające na jego grobie padały martwe). Torolf jako prototyp skandynawskiego wampira nachodził okoliczne gospodarstwa zimową porą. Jego ojciec wraz z towarzyszami bali się odwiedzać syna Torolfa w obawie, że ten również został wampirem (motyw produkowania wampirów przez inne wampiry). W obawie przed katastrofą przeniesiono ciało Torolfa w miejsce niedostępne dla ludzi (powracający motyw nabrzmiałego ciała). Był to jednak nie lada wyczyn, gdyż zwłoki były na tyle ciężkie, że przy ich przenosinach brało udział kilka osób.
Rumuńskie podania ludowe:
-duża częstotliwość występowania postaci wampira, co przejawia się w ilości słów, określających jego postać,
-rumuński prototyp wampira występuje jako żywa postać,
-wampirami zostają: nikczemnicy (w szczególności ci nieszczędzący kobiet), nieochrzczone dzieci, krzywoprzysięzcy, dzieci ciężarnych kobiet nieodporne na uroki wampirów,
-postać wampira powstała w wyniku lęku przed niespodziewaną śmiercią,
-w Rumunii powstało wiele metod na unieszkodliwianie wampirów: ekshumacja ciał w soboty, palenie serca i nacieranie jego popiołem dzieci i zwierzęta w celu odegnania złych mocy.
Natłok średniowiecznych tekstów o wampirach skłonił kler do stworzenia opozycyjnych historii, mających zwalczać przekonanie o nadludzkich siłach. Na przełomie XVI i XVII wieku pojawia się zatem „Rozprawa o pojawieniu się duchów i wampirów na Węgrzech i Morawach…” A. Calmeta, która staje się próbą racjonalnego wytłumaczenia wiary ludzi w postaci z zaświatów. W tekście literackim pojawia się kilkadziesiąt reportażowych historyjek, które mają być zaprzeczeniem istnienia nadprzyrodzonych postaci.
Współcześnie obserwujemy renesans postaci wampira. Powstaje cała paleta obrazów (filmy, seriale) z ich udziałem. Twórcy czerpią z literatury i ludowych podań, kreując coraz to zmyślniejsze historie rodowodu wampirów i ich zmagań z rzeczywistością. Hitem ostatnich czasów jest film, powstały w oparciu o cykl książek S. Meyer pt. „Zmierzch”, a także popularny serial „Pamiętniki wampirów”.
