Humoreski śląskie cz. V

W dziele pt. O targach, jarmarkach, odpustach, kiermaszach i pielgrzymkach, autorka informuje czytelników, że humor towarzyszył Ślązakom w czasie wolnym od pracy, który chętnie spędzali w towarzystwie przyjaciół. Mężczyźni udawali się do karczmy, a kobiety do magla bądź do piekarni, aby wymienić się najnowszymi plotkami. Życie ludności umilały także orkiestry podwórkowe, stanowiące element śląskiej kultury i tradycji, bawiące innych skocznymi melodiami i frywolnymi piosenkami. Jarmarki, targi i festyny stały się kolejną oazą rozrywki, gdzie spotykały się rodziny i sąsiedzi, aby odpocząć od codzienności. Przekupki pozwalały rozweselić się przybyłym, zachęcając ich, w humorystyczny sposób, do zakupu określonych produktów, takimi słowami: Baby, ino do mie po te ogóreczki, jak laleczki lub Babka bolą zęby, to dajcie jej kuramin do gęby, po tym już spokój mocie, bo babka pochowocie[20].

Interpretacja twórczości ludowej, o zabarwieniu komicznym, staje się przyczynkiem do rozważań nad strukturą językową i obyczajową ludności Śląska. Społeczności zintegrowanej z regionem, która komunikuje się za pomocą gwary i konstruuje swoisty model zachowań, oparty na konfrontacji wartości wysokich z wartościami towarzyszącymi codzienności. Autorka książki Mowa Górnoślązaków, a ich świadomość etniczna podejmuje się charakterystyki typowego Ślązaka, który jest człowiekiem o silnie wykształconym poczuciu identyfikacji grupowej i niechęci wobec obcych. Jest to osoba przywiązująca ogromną wagę do wszelkich zjawisk związanych z tradycją. Między innymi, dlatego Ślązaczka zajmuje się domem i nie pracuje, a mężczyzna, najczęściej jako górnik, dba o zapewnienie bytu własnej rodzinie. Stereotyp związany z ludnością Śląska charakteryzują ją jako „gapowatą”, ona sama określa się mianem „dupowatej”, co wynika z gorszego wykształcenia i nieumiejętności pełnego przestawienia się na konstruowanie wypowiedzi językiem literackim. Śląskie kompleksy związane są z przeszłością historyczną i poczuciem etnicznej krzywdy, która ma z nią bezpośredni związek. Ten region Polski zarówno przez administrację polską, jak i przez zaborcze państwa był gorzej traktowany, a ludność niejednokrotnie poniżana. W obliczu wymienionych zjawisk Ślązacy zaczęli pielęgnować i gloryfikować własne zdolności językowe, które miały stanowić rekompensatę za wyrządzone im szkody.[21]

BIBLIOGRAFIA:

1. Bystroń S. J., Komizm, Wrocław 1960
2. Bystroń S. J., Etnografia Polski, Poznań1947
3. Gerlich M., Zabawy w robocie i po robocie [w:] Śląskie zabawy i uciechy, red. Irena Bukowska-Floreńska, Bytom 1991
4. Korzeniowska W, O targach, jarmarkach, odpustach, kiermaszach i pielgrzymkach[w:] Śląskie zabawy i uciechy, red. Irena Bukowska-Floreńska, Bytom 1991
5. Krzyżanowski J., Podania i baśni śląskie, Katowice 1938
6. Miodek J., O śląsko-polskich homonimach, http://archiwum.wiz.pl/1998/98122400.asp
7. Ondrusz J, Proza ludowa górników karwińskich, Czeski Cieszyn 1974
8. Simonides D., Babski comber[w:] Śląskie zabawy i uciechy, red. Irena Bukowska-Floreńska, Bytom 1991
9. Sławiński J., Słownik terminów literackich, Wrocław 1998
10. Tambor J., Mowa Górnoślązaków oraz ich świadomość językowa i etniczna, Katowice 2006
11. Turek K., Pieśni komiczne[w:] Śląskie zabawy i uciechy, red. Irena Bukowska-Floreńska, Bytom 1991
12. http://www.pttk.sltzn.katowice.pl/ZBOJNICY.HTM